 Rastgele Resim |
|
Sarı Gül Öbeği
Yorumlar: 0
|
|
|
|
|
Mavi renkteki Haşahaşın çiçek açmış güzel görünümü
| Mavi renkteki Haşahaşın çiçek açmış güzel görünümü |
| Description: |
Türkiye ve Afyonda Haşhaş Üretim- Tüketim Analizi ve Pazarlaması
Üretim ve Üretim Trendi
Haşhaş;antik,stratejik,sosyolojik,ekonomik ve tıbbi bir kültür bitkisidir.
Haşhaş yani afyon bitkisinin 1971 yılında ekim ve üretimi yasaklanmış,1974/75 tarım yılından itibaren tekrar ekim ve üretimine başlanmış,şu anda Afyon TMO Bölge faaliyet alanı içerisinde kalan Afyon,Burdur,Eskişehir,Isparta Kütahya ve Uşak illeri yanında dokuz ilde daha izin belgesi karşılığında çizim yapılmaksızın Bölge Müdürlüğü teknik elemanlarının kontrolünde ekimine müsaade edilmektedir. Ancak,Afyon Bölge faaliyet alanlarında,Türkiye’de ekilişi yapılan tüm haşhaşın %75’i üretilmektedir. Ekim-üretim iznini Devlet adına TMO vermekte olup,süs bitkisi olarak dahi ekimi izne tabidir.
Haşhaş bitkisinden çizim ve afyon sakızı üretiminden 1974/75 yılından itibaren vazgeçilmiş morfin ve diğer alkoloidler ise,İlimiz l. Alt bölgesinde (Bolvadin) bulunan Afyon Alkoloidleri Fabrikasında haşhaş kapsülünden elde edilmektedir.
Haşhaş tüm dünyada Birleşmiş Milletler Uyuşturucu Maddeler Bölümü denetiminde ‘’ Uluslararası 1961 Tek Sözleşmesi ‘’ ne göre kontrollü olarak,belirli bir planlama ile üretilmektedir. Bu sözleşmeye tüm kurallarıyla uyan ülkemiz,dünyaya örnek bir kontrol sistemi oluşturmuştur.
Türkiye ve Afyon’da haşhaş kapsülü üretiminin yıllara göre ekim,üretim ve hektara verimi tablo 3.17’ da ve grafik 3.8’ de verilmiştir.
Tablo 3.17 Türkiye ve Afyon’da Haşhaş Kapsülü Üretiminin Yıllara Göre Dağılımı
Yıllar
Ekilen (Ha)
Üretim (Ton)
Hektara verim(Ton)
Türkiye
Afyon
Türkiye
Afyon
Türkiye
Afyon
1991
27.030
7.952
19.988
5.845
739
735
1992
16.393
5.443
6.250
2.186
381
402
1993
6.941
2.242
2.685
869
387
388
1994
25.321
5.381
12.450
2.796
492
520
1995
60.052
11.280
25.051
5.841
417
518
1996
11.942
2.919
4.741
1.264
397
433
1997
29.681
6.316
10.948
3.368
369
533
1998
49.207
11.040
27.964
7.835
568
710
1999
87.194
17.192
31.332
8.734
359
508
2000
27.555
7.017
11.564
3.382
463
482
2001
45.836
10.998
21.436
5.925
467
539
2002
50.741
8.724
17.530
4.074
345
467
2003
-
17.400
-
11.867
-
626
Kaynak- DİE
Kaynak - DİE
Tablo 3.17 ve grafik 3.8’den de görüleceği üzere haşhaş kapsülü üretiminde ilimiz 1991-2000 yılları arasındaki toplam üretimde % 28’ lik gibi önemli bir payla Türkiye’de 1. sırada yer almaktadır. Yine Afyon’da hektara verim Türkiye ortalamasının üzerindedir.
Dikkat edilecek olursa;yıllara göre ekim alanlarında ve buna bağlı olarak üretimde büyük dalgalanmalar söz konusudur. Örneğin 1999 yılında 87.194 ha. ekim alanına müsaade edilmişken 2000 yılında bu rakam 27.555 ha.’a düşmüştür. Bu durum tamamen ülkemizin dünya dış ticaret anlaşmaları ile ilgili bir devlet politikasıdır. Durum böyle olunca,haşhaş üretimi ile ilgili önümüzdeki 5-10 yıllık dönemlerde üretimin ne olacağı ile ilgili üretim projeksiyonu yapılamamıştır. Yalnız burada önemli olan haşhaş üretimindeki artış değil haşhaş kapsülündeki morfin oranının yükseltilmesine yönelik çalışmaların artırılmasıdır. Afyon Alkoloidleri Fabrikasında (AAF) 2000 yılında % 80 morfin (AMA) verimi ile (Kapsüldeki morfinin ekstraksiyonundaki verim) 1 ton kuru haşhaş kapsülünden 3,2 kğ. morfin elde edilmiştir. Haşhaş kapsülünde % 0,1 oranında morfin artışı bile Afyon Alkoloidleri Fabrikası 2000 yılı morfin (AMA) verimi ile 1 ton kapsülden elde edilecek morfin miktarında 0.8 kğ. artışa neden olacaktır. Bu artış bile küçümsenemez. Afyon Alkoloidleri Fabrikasının kapasitesince (23.000 Ton) kapsül işlendiğinde haşhaş kapsülünde % 0.1 lik morfin artışı üretilecek morfin miktarında 18.400 kğ artışa neden olacaktır. Bu nedenle haşhaş kapsülünde morfin oranının artırılması kaçınılmaz zorunluluktur.
Türkiye’de üretimi yapılan haşhaş kapsülünün morfin oranının daha da yükseltilmesi ve birim alandaki verimin artırılması sağlanarak Afyon Alkoloidleri Fabrikası işletmesinin yıllık morfin üretiminin ikiye katlanması hedeflenmektedir. Bu sayede hem çiftcinin reel geliri artacak hem de morfin üretimi maliyetindeki azalma nedeniyle,dünya yasal uyuşturucu pazarındaki etkinliğimiz artacaktır. Bu amaçlarla TMO 1983 yılından günümüze haşhaş ıslah çalışmalarına önem vermiş,bu doğrultuda çalışmalar,araştırmalar yapmış ve yaptırmıştır. İlimizde bulunan TMO Bölge Müdürlüğünce yürütülen haşhaş ıslah çalışmasında ilk olarak Türkiye ve İntrodüksiyon (yurt dışı menşeili) materyali seleksiyona tabi tutulmuş ve sonuçta 4 hat tescil ettirilmiştir. Bu çeşitler Ofis 95,Ofis 96,Afyon 95 ve İntrodüksiyon yoluyla elde edilen Bolvadin 95 çeşididir. Islah çalışmaları Bolvadin’de bulunan Alkoloid Fabrikası deneme arazilerinde yürütülmektedir.
Haşhaş ıslah çalışmalarında hedef ; halen %0.4 dolaylarında olan kapsüldeki morfin oranının % 1 ‘in üzerine,dekara 50 kğ. dolaylarında olan kapsül verimini 100 kğ.ın üzerine,tohumdaki yağ oranını % 55 ‘in üzerine çıkarmak ve kışa,kurağa,hastalık ve zararlılara dayanıklı tohum elde etmektir.
TMO Afyon Bölge Müdürlüğünce seleksiyona tabi tutularak tescil ettirilen 4 çeşide Bakanlığımız Endüstri Bitkileri Tescil Komitesi’nce 27.08.2001 tarihinde 4 yıl süreli üretim izni verilmiştir.
Bu ıslah çalışmalarına değişik zamanlarda TMO’nun yanında Üniversiteler ile Bakanlığımız Tarımsal Araştırma Enstitülerinin katılımları da sağlanmış olup,neticede 4 çeşidi İlimiz TMO Bölge Müdürlüğüne ait olmak üzere 13 adet çeşit tescil edilmiştir.
3.4.2.2 Haşhaş Yağı İşleme Sanayii
Haşhaş tohumu üretimi de kapsül üretimine paralel olarak yaklaşık 1/1 oranında olmaktadır. Haşhaş tohumunun çok az bir kısmı üreticiler tarafından tohumluk olarak ve yöreye has yiyeceklerde kullanılmak üzere ayrılmakta,geriye kalan büyük kısmı da yağı çıkartılmak üzere haşhaş yağı işleme tesislerine satılmaktadır. İlimizde bu amaçla 350 ton kapasiteli hepside 1.allt bölgede bulunan 7 adet haşhaş yağı işleme tesisi bulunmaktadır. Ancak bu tesislerden sadece 1 tanesi 200 tonluk kapasiteye sahip ve 2000 yılında 40 ton yağ üretimi gerçekleştirmiştir.
Geriye kalan 6 adet tesisin toplam kapasitesi 150 ton olup 2000 yılında 31 ton yağ üretimi gerçekleştirmişlerdir. Bu tesislerin toplam kapasite kullanım oranı 2000 yılı için % 20 dir.
3.4.2.3 Haşhaş Kapsülü -Tohumu Pazarlaması ve Fiyat Oluşumu
Haşhaş kapsülü alımında TMO tek yetkili kuruluştur. Dolayısıyla kapsül alımında fiyat oluşumu TMO yetkisindedir. Haşhaş tohumu ve haşhaş yağı fiyat oluşumunda ise İlimiz Ticaret Borsası etkilidir. Afyon Ticaret Borsası 2003 yılı bültenine göre,borsada 5.753.238 kğ. Müstahsil ve tüccar satışı gerçekleşmiş olup,bunun toplam parasal değeri 7.704.960.483.400 TL.dir.
Haşhaş tohumunu haşhaş yağı işleme tesisleri almakta ve haşhaş yağı üretmektedirler. Haşhaş yağının gıda olarak tüketimi yok denecek kadar azdır. Haşhaş yağı özellikle oto boya sanayiinde ve yağlı boya tablolarının boyasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Arta kalan küspesi ise Afyon süt kaymağının haklı bir üne kavuşmasına doğrudan etken olmuştur. Haşhaş tohumları pasta ,çörek,börek gibi gıdalarda ve kozmetik sanayinde kullanılmaktadır.
Tablo 3.18 Afyon’da Haşhaş Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi)
Strateji
Mevcut Durum
Problemler
Fırsatlar
Tehlikeler
Haşhaş pazarla
ması
-Haşhaş üretimimiz yüksek,
-Tüm alt bölgelerimizde yetiştirilebili yor,
-Üretimde verimlilik Türkiye ortalamasının üzerinde,
-Haşhaş ekimi İlde istihdam yaratıyor.
-Üretimin izne tabi olması,
-Tarımsal girdilerin fazlalığı sebebiyle ve kış aylarının çok sert geçtiği yıllarda don zararından dolayı rekoltenin düşük olması sebebiyle reel getirisinin düşük olması,
-Haşhaş kapsülü alımında tek yetkilinin TMO olması,
-Halen tohumluk olarak kullanılan haşhaş çeşitlerinin kapsülünde morfin oranının düşük olması,
-Tohumluk çeşitlerinin Kışa tam dayanıklı olmaması,
-İş gücünün fazla olması. |
| Keywords: |
Haşahaş, afyon, afyon, kaymağı. |
| Date: |
27.10.2007 09:42 |
| Hits: |
370 |
| Downloads: |
6 |
| Rating: |
0.00 (0 Vote(s)) |
| File size: |
44.9 KB |
| Added by: |
TurkuaZ |
|
|
|
